برای ایجاد فاصله دقیق بین میلگرد و بتن، شناخت انواع مختلف اسپیسرها با اشکال، ابعاد و مقاومت‌های متفاوت ضروری است. این آگاهی به کارفرما کمک می‌کند تا از هزینه‌های اضافی جلوگیری کند و در هنگام استفاده از این محصولات با مشکلاتی مواجه نشود.

اسپیسر پلاستیکی

اسپیسرهای پلاستیکی به عنوان یکی از محبوب‌ترین و در دسترس‌ترین گزینه‌ها در بازار شناخته می‌شوند. این نوع اسپیسرها به دلیل تنوع بالای خود در زمینه‌های مختلف، کاربردهای گسترده‌ای دارند و می‌توانند به خوبی نیازهای سطحی و عمودی را پوشش دهند.
در طراحی اسپیسرهای پلاستیکی، توجه ویژه‌ای به ایجاد خلل و فرج کافی شده است تا امکان پوشش کامل اطراف آن فراهم شود و به این ترتیب، یکپارچگی سازه بهبود یابد. از جمله ویژگی‌های بارز این محصولات می‌توان به قیمت مناسب، تنوع بالا و سهولت در استفاده اشاره کرد.
اسپیسر پلاستیکی یکی از پرکاربردترین و اقتصادی‌ترین انواع فاصله‌گذارها در صنعت ساخت و ساز است. اگرچه این نوع اسپیسر از مصالح مقاوم تولید می‌شود، اما در مقایسه با انواع بتنی و فلزی، از مقاومت کمتری برخوردار است. به عنوان یک جز بیگانه در سازه شناخته می‌شود که این ویژگی، یکی از نقاط ضعف اصلی اسپیسر پلاستیکی به شمار می‌آید.
این نوع اسپیسر همچنین نسبت به حرارت حساس‌تر است و انبساط و انقباض بیشتری در مقایسه با بتن دارد. به همین دلیل، در زمان تغییر دما، اسپیسر پلاستیکی بیشتر دچار تغییر حالت می‌شود. این تغییرات مداوم می‌تواند منجر به ایجاد فضاهای ریز و دسترسی مواد فرساینده به بتن و میلگرد شود.

اسپیسر فلزی

اسپیسر فلزی به عنوان یکی از انواع اسپیسرها در پروژه‌های ساختمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نوع اسپیسر معمولاً از میلگرد ساخته می‌شود و قابلیت تغییر شکل و اندازه را دارد. به این ترتیب، می‌توان آن را به گونه‌ای طراحی کرد که میلگردها به راحتی و به طور ثابت بر روی آن قرار گیرند.
یکی از مزایای اسپیسرهای فلزی، مقاومت و سازگاری بالای آن‌ها نسبت به سایر انواع اسپیسرها است. با این حال، این ویژگی‌ها به معنای نیاز به نیروی بیشتری برای نصب و همچنین زمان بیشتری برای آماده‌سازی است که می‌تواند هزینه‌های پروژه را افزایش دهد. این موضوع ممکن است برای کارفرماها چندان مطلوب نباشد. همچنین وزن بالای این اسپیسرها نیز یکی دیگر از چالش‌های استفاده از آن‌ها به شمار می‌آید.

اسپیسر بتنی

اسپیسر بتنی به طور کلی از نوع پلاستیکی گران ‌تر است، اما در عوض، دوام و مقاومت بیشتری دارد. این ویژگی‌ها باعث می‌شود که اسپیسر بتنی بسیاری از مشکلاتی که اسپیسرهای پلاستیکی با آن مواجه هستند را برطرف کند و به کاهش عوامل آسیب‌زا به بتن کمک کند.
مقاومت بالای اسپیسر بتنی یکی از نقاط قوت اصلی آن به شمار می‌آید. به همین دلیل، احتمال تماس میلگردها و بتن با مواد مخرب و فرساینده در مقایسه با استفاده از اسپیسرهای پلاستیکی به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.
اسپیسرهای بتنی به دلیل جنس خود، سازگاری بسیار خوبی با بتن و میلگرد دارند و در برابر حرارت مقاوم هستند. این نوع اسپیسرها در اثر تغییرات دمایی دچار تغییر شکل نمی‌شوند. یکی از مزایای دیگر این اسپیسرها، یکسان بودن مواد اولیه آن‌ها با سازه بتنی است که به بهبود آب‌بندی و افزایش مقاومت بتن کمک می‌کند.

انواع اسپیسر ها در اجرای ساختمان

یکی از معیارهای مهم برای دسته‌بندی اسپیسرها، کاربرد آن‌ها در بخش‌های مختلف یک سازه بتنی است. در هر پروژه‌ای، بخش‌های متعددی وجود دارند که نیاز به بتن‌ریزی دارند. در هر جایی که بتن برای آرماتور استفاده می‌شود، باید از اسپیسرهای مناسب بهره‌برداری کرد. با این توضیحات، می‌توانیم این ابزارها را در دسته‌های زیر تقسیم‌بندی کنیم:

اسپیسر سقفی

اسپیسر سقفی به عنوان یکی از انواع اسپیسرهای سطحی شناخته می‌شود که پایه آن به یک سطح متصل می‌شود و میلگرد در قسمت مخصوص آن قرار می‌گیرد. این نوع اسپیسر به دلیل طراحی منحصر به فرد خود، قابلیت نگه‌داشتن میلگردها را هم در حالت عمودی و هم به صورت آویزان فراهم می‌کند.
این ویژگی‌ها باعث می‌شود که اسپیسر سقفی نقش بسیار مهمی در فرآیند بتن‌ریزی ایفا کند و به تثبیت میلگردها در موقعیت‌های مختلف کمک

اسپیسر ستون

اسپیسر ستون به طور قابل توجهی به اسپیسرهای دیواری شباهت دارد و در دسته‌بندی عمودی قرار می‌گیرد. با این حال، به دلیل طراحی متنوع ستون‌ها که ممکن است به شکل مربعی یا استوانه‌ای باشد، اسپیسرهای ستون نیز از تنوع بیشتری برخوردارند. این نوع اسپیسرها به ویژه برای اجرای ستون‌های ساختمانی، ستون‌های بزرگ مخابراتی، لوله‌های سیمانی بزرگ، ستون‌های زیرگذر و روگذر در بافت شهری و همچنین ستون‌های پل عابر پیاده مورد استفاده قرار می‌گیرند.

اسپیسر تیرچه بتنی

اسپیسر تیرچه بتنی از جمله محصولات با طراحی خاص است که به طور کلی با اسپیسرهای پلاستیکی آرماتور تفاوت دارد. تیرچه‌های بتنی به صورت ترکیبی از بتن و میلگرد ساخته می‌شوند و احتمال جابجایی میلگرد و بیرون زدن آن وجود دارد. این نوع اسپیسرها معمولاً در اندازه‌های کوچک طراحی می‌شوند و می‌توان اندازه آن‌ها را متناسب با ابعاد تیرچه تغییر داد.

اسپیسر دیواری

این نوع اسپیسرها به عنوان اسپیسرهای عمودی شناخته می‌شوند و به صورت عمودی بر روی سطح قالب قرار می‌گیرند. اسپیسرهای دیواری بیشتر در ساخت دال‌های بتنی، بتن‌ریزی استخرها و منابع آب بزرگ به کار می‌روند. همچنین، نمونه‌های مختلفی از این گروه طراحی شده‌اند که در پروژه‌های سدسازی، اجرای پل‌های هوایی و زیرگذرها در پروژه‌های شهری نیز کاربرد دارند.
اسپیسر فونداسیون
اسپیسرهای فونداسیون ممکن است به صورت سطحی یا عمودی طراحی شوند و انتخاب آن‌ها بستگی به نوع فونداسیون و محل قرارگیری آرماتور دارد. در برخی موارد، امکان استفاده از اسپیسرهای ستونی و سقفی به عنوان جایگزین این ابزارها وجود دارد و نمی‌توان آن‌ها را به صورت اختصاصی معرفی کرد.

انواع اسپیسر قالب بندی

اسپیسرهای قالب‌بندی از جمله تجهیزات کلیدی در فرآیند ساخت و ساز هستند که به دلیل کاربرد گسترده‌شان، در طراحی و اندازه‌های مختلفی تولید می‌شوند. در این مقاله، به بررسی انواع مختلف اسپیسرها و نحوه دسته‌بندی آن‌ها خواهیم پرداخت.
دسته‌بندی بر اساس نحوه نصب
یکی از معیارهای مهم برای دسته‌بندی اسپیسرهای میلگرد، نحوه نصب و استفاده از آن‌هاست. این ابزارها معمولاً بر روی سطح خاک قرار می‌گیرند و به عنوان نگهدارنده‌ای برای میلگردها عمل می‌کنند. با توجه به اینکه بتن‌ریزی فونداسیون و سقف با بتن‌ریزی ستون و دیوار متفاوت است، طراحی اسپیسرها نیز باید متناسب با این نیازها انجام شود.

اسپیسر هارد فیکس (Hard Fix)

اسپیسر هارد فیکس به عنوان یکی از پرمصرف‌ترین و محبوب‌ترین گزینه‌ها برای پوشش بتنی در کف‌های سنگین و با تراکم بالا شناخته می‌شود. این اسپیسر به دلیل سختی بالای مواد به کار رفته در ساخت آن، قادر است حجم وسیعی از آرماتور را تحمل کند. با قابلیت تحمل بار نقطه‌ای تا ۳۵۰ کیلوگرم، این اسپیسرها به طور ویژه در فونداسیون‌ها، شناژها، تیرها و ستون‌های بزرگ مورد استفاده قرار می‌گیرند.
این اسپیسرها دارای دو شاخک قفل‌کن محکم هستند که برای میلگردهای سایز ۱۰ تا ۳۲ میلی‌متر طراحی شده‌اند. به طور کلی، کاربرد این ابزارها در فونداسیون‌ها و کف‌های نیمه سنگین به صورت چهار عدد در هر متر مربع، برای کف‌های فوق سنگین به صورت ۶ الی ۱۰ عدد در هر متر مربع و برای تیرها و پوترها به صورت سه عدد در هر متر طول برآورد می‌شود.

اسپیسر ماکس فیکس (Max Fix)

اسپیسر ماکس فیکس یکی از گزینه‌های پرکاربرد در پروژه‌های بتن‌ریزی با حجم بالا مانند پوترها، ستون‌ها و شناژها است. طراحی این اسپیسرها به طور قابل توجهی مشابه با اسپیسرهای هارد فیکس است، اما به طور خاص برای میلگردهای سایز ۸ تا ۲۰ میلی‌متر طراحی شده‌اند. این اسپیسرها قادر به تحمل بار نقطه‌ای تا ۱۸۰ کیلوگرم هستند.
برای استفاده بهینه از اسپیسرهای ماکس فیکس، توصیه می‌شود که در کف‌های نیمه سنگین، چهار عدد از این اسپیسرها در هر متر مربع و برای تیرها و پوترها، سه عدد در هر متر طول به کار گرفته شود. شاخک قفل‌کن این اسپیسرها نیز شباهت زیادی به مدل هارد فیکس دارد و به خوبی میلگردها را در جای خود نگه می‌دارد.

اسپیسر مینی فیکس (Mini Fix)

اسپیسر مینی فیکس، همان‌طور که از نامش پیداست، بیشتر برای پروژه‌های کوچک و مقیاس پایین طراحی شده است. این اسپیسرها به میلگردهای سایز ۶ تا ۱۴ میلی‌متر محدود می‌شوند و به ویژه برای استفاده از میلگردهای سبک مانند میلگردهای حرارتی در سقف‌های ساخت و ساز مناسب هستند. تحمل بار نقطه‌ای این اسپیسرها حدود ۳۵ کیلوگرم است.
شاخک قفل‌کن این ابزارها به گونه‌ای طراحی شده که امکان استفاده از میلگردهای سایز ۱۸ را نیز فراهم می‌کند، اما توصیه می‌شود که بیشتر از سایز ۱۴ استفاده نشود. برای استفاده از اسپیسرهای مینی فیکس، به طور معمول چهار عدد در هر متر مربع کافی است.

اسپیسر یوفیکس (U Fix)

یوفیکس یکی از گزینه‌های مناسب برای پروژه‌های ساختمانی با وزن متوسط است. این اسپیسر به دلیل طراحی خاص خود، فاقد قفل بوده و دارای سطح تکیه‌گاه مناسبی است که امکان نصب انواع مختلف میلگردها را بر روی آن فراهم می‌کند. به همین دلیل، یوفیکس به عنوان یک انتخاب کارآمد برای پروژه‌هایی که نیاز به استحکام و پایداری دارند، شناخته می‌شود.

اسپیسر دابل فیکس (Doublefix)

دابل فیکس به ویژه در زمان اجرای سقف‌های دال بتنی و کف‌های بتنی با حجم بتن نسبتاً بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد. این اسپیسر به دلیل طراحی خاص خود، برای مسلح کردن بتن با دو ردیف میلگرد که به هم بافته شده‌اند، بسیار مناسب است. استفاده از دابل فیکس در این نوع پروژه‌ها به افزایش استحکام و پایداری سازه کمک می‌کند.

اسپیسر فلت بار (Flatbar)

اسپیسر فلت بار به طور خاص برای استفاده بر روی سطوح نرم و فرو رونده، مانند بلوک‌های پلی‌استایرن طراحی شده است. طراحی منحصر به فرد این اسپیسرها باعث می‌شود که بهترین محل قرارگیری آن‌ها در نقاط تقاطع میلگردهای بافته شده باشد. این ویژگی به تثبیت و استحکام بیشتر سازه کمک می‌کند.

اسپیسر فلت فیکس (Flatfix)

اسپیسر فلت فیکس به طور عمده در سطوح نرم و رونده با نمره میلگردهای شبکه‌بندی شده بین ۶ تا ۱۶ میلی‌متر مورد استفاده قرار می‌گیرد. استفاده از این اسپیسرها در سطوح سازه‌ای سبک توصیه نمی‌شود، زیرا صفحه مسطح زیر آن‌ها ممکن است منجر به ضعف مقطعی در سازه گردد. بنابراین، انتخاب این نوع اسپیسر باید با دقت و با توجه به شرایط سازه انجام شود.

اسپیسر ساید فیکس (Sidefix)

اسپیسر ساید فیکس به ویژه در سازه‌های با وزن متوسط، مانند تیرها، پوترها و کف‌سازی‌های نیمه سنگین کاربرد دارد. ویژگی منحصر به فرد این اسپیسر، امکان نصب آن پس از پایان مراحل اولیه اسپیسرگذاری است. این قابلیت به طراحان و پیمانکاران این امکان را می‌دهد که در صورت نیاز، به راحتی به مقطع کار اضافه کنند.

اسپیسر راند بیس (Rondbase)

اسپیسر راند بیس در موارد خاصی مانند کف‌سازی سوله‌ها، انبارها و کارخانجاتی که بار مرده و زنده زیادی بر روی سطح وارد می‌شود، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این اسپیسرها به ویژه برای بستر سازی با میلگردهای بافته شده تولید شده در کارخانجات مناسب هستند و به استحکام و پایداری سازه کمک می‌کنند.

ویل فیکس (Wheelfix)

اسپیسر ویل فیکس که به نام اسپیسر چرخی نیز شناخته می‌شود، به طور معمول در المان‌های عمودی سازه مانند دیوارها، ستون‌ها و مقاطع دایره‌ای شکل مورد استفاده قرار می‌گیرد. این اسپیسر با قفل شدن به دور میلگردها، موجب تثبیت موازی آن‌ها با قالب بتن‌ریزی می‌شود. این ویژگی به جلوگیری از پیچ خوردگی‌های احتمالی در داخل المان‌های سازه‌ای کمک می‌کند و به استحکام بیشتر سازه می‌انجامد.

اسپیسر ویل سان (Wheelsun)

اسپیسر ویل سان یا اسپیسر خورشیدی، با طراحی خاص و متمایز خود نسبت به ویل فیکس، به بازار عرضه شده است. در این نوع اسپیسر، دندانه‌ها حذف شده و به جای آن‌ها قوس و کمان در جداره بیرونی قرار داده شده است. این تغییر طراحی نه تنها سطح تماس بیشتری برای اتصال با بتن فراهم می‌کند، بلکه احتمال شکستگی دندانه‌ها در برخورد با قالب و دفرمه شدن را نیز کاهش می‌دهد.

اسپیسر کیج فیکس (Cagefix)

کیج فیکس یکی دیگر از انواع اسپیسرهای عمودی است که به طور گسترده در عملیات شمع‌کوبی که نیاز به دقت و حساسیت بالایی دارند، استفاده می‌شود. این اسپیسر با جداره‌های صاف و بدنه محکم و نشکن، گزینه‌ای مناسب برای پروژه‌های سنگین و نیازمند بتن‌ریزی و قالب‌بندی است. طراحی بدون دندانه کیج فیکس به این معناست که در صورت حرکت قالب‌ها، آسیبی به اسکلت اسپیسر وارد نمی‌شود. این ویژگی به حفظ کیفیت سازه کمک می‌کند و از نظر تئوری، ساخت سازه را بی‌نقص می‌سازد.

اسپیسر استرند فیکس

به عنوان یک مکمل برای اسپیسرهای نیلینگ شناخته می‌شود و وظیفه اصلی آن نگهداری از گمانه‌هایی است که با استفاده از استرندهای نیلینگ ایجاد شده‌اند. این ابزار به گونه‌ای طراحی شده که در مرکز کابل‌های استرند نصب می‌شود و کابل‌ها در شیارهای مخصوص آن قرار می‌گیرند. این طراحی باعث می‌شود که کابل‌های استرند به طور مؤثرتری تثبیت شوند و در عین حال، به عنوان یک سیستم حمایتی برای ساختار نیلینگ عمل کند. به طور معمول، از این اسپیسرها به تعداد دو عدد در هر متر از طول کابل‌های استرند استفاده می‌شود که تراکم آن‌ها نسبت به سایر گزینه‌ها کمتر است.

اسپیسر نیلینگ

به عنوان یک گزینه خاص و منحصر به فرد در پروژه‌های ساخت تونل و جلوگیری از ریزش خاک دیواره‌ها به کار می‌رود. این اسپیسر به عنوان یک پوشش محافظ برای میلگردها عمل می‌کند و در شرایطی که خاک ممکن است ریزش کند، از رسیدن آن به سطح میلگرد جلوگیری می‌کند و در نتیجه از خوردگی میلگردها محافظت می‌نماید. نحوه استفاده از این فاصله‌گذارها بسته به طول متغیر آن‌ها متفاوت است و شرایط نصب نیز ممکن است تغییر کند. به طور کلی، وظیفه اصلی این اسپیسرها حفظ میلگردها در موقعیت‌های مشخص و برآورد شده برای پروژه است.

علاوه بر انواع ذکر شده، اسپیسرهای پلاستیکی نیز در بازار موجود هستند. به عنوان مثال، اسپیسر پلاستیکی بتن لانگ بیس که در سقف‌سازی‌ها با رعایت ضوابط خاص استفاده می‌شود و اسپیسر پلاستیکی تیرچه که در تولید تیرچه‌های استاندارد به کار می‌رود. این اسپیسرها به دلیل وزن سبک و قابلیت نصب آسان، گزینه‌های مناسبی برای پروژه‌های مختلف به شمار می‌آیند.

انواع اسپیسرها بر اساس اندازه و کاربرد

اسپیسر ۳ سانتی‌متری
اسپیسر ۳ سانتیمتری به منظور ایجاد فاصله‌ای معادل ۳ سانتی‌متر بین میلگرد و پوشش بتنی طراحی شده است. این نوع اسپیسر معمولاً در پروژه‌هایی با حجم بتن‌ریزی کم مورد استفاده قرار می‌گیرد. از جمله کاربردهای رایج این اسپیسر می‌توان به بتن‌ریزی ستون‌ها، دیوارهای نازک، و اجرای استخرهای بتنی اشاره کرد.
اسپیسر ۵ سانتیمتری
اسپیسر ۵ سانتی متری به عنوان گزینه‌ای مناسب برای پروژه‌های با حجم بتن‌ریزی متوسط شناخته می‌شود. این اسپیسر به ویژه در بتن‌ریزی سقف‌ها و ستون‌های بزرگ کاربرد دارد. در مواردی که میلگردها اندازه متوسط تا بزرگ دارند، این اسپیسرها می‌توانند پوشش مناسبی برای آن‌ها فراهم کرده و از خوردگی میلگردها جلوگیری کنند.
اسپیسر ۷ سانتیمتری
اسپیسر ۷ سانتیمتری به گونه‌ای طراحی شده است که در پروژه‌های بزرگ مانند بتن‌ریزی فونداسیون‌ها و سقف‌های حجیم به کار می‌رود. به عنوان مثال، این اسپیسرها در بتن‌ریزی ستون‌های پل‌های هوایی و همچنین در سازه‌های بتنی بزرگ مانند تونل‌ها و منابع آب بزرگ مورد استفاده قرار می‌گیرند.

کاربرد اسپیسر